mauerhasen1

U godinama nakon prve industrijske revolucije  djelovanjem čovjeka naš se planet  beskrajno promijenio i to brže negoli ikad  ranije. U posljednja dva stoljeća dogodilo se  nemilosrdno iskorištavanje zemljanih  bogatstva što su bila gomilana tijekom miliona godina.  No, ekološke katastrofe uzrokovane  ekspanzionističkom politikom  i ekonomskim težnjama svjetskih vladara, vlasti ili kompanija, mnogo su starije od izuma parne mašine. Ljudima je moralo izgledati očaravajuće i oslobođavajuće  otkriće  da su u mogućnosti  osvojiti  i podrediti prirodu čija je moćna snaga  bila nepoznata. U vremenu i razdoblju „antropocena“,  ljudske intervencije u prirodu  uobičajene  su i  redovite. Slijedom toga  odnosi između prirodnog i umjetnog  česta su   tema propitkivanja od strane stručnjaka, ekologa i umjetnika. Međutim, vizualna kultura još je uvijek fascinirana i inspirirana strukturama, oblicima i obrascima koji proizlaze iz prirode i pronalaze put do  ljudske uporabe u svakidašnjem životu.

Umjetnica i fotograf  Vanja Bućan propitkuje   ta temeljna pitanja, jer njezin rad stalno  fluktuira između  dokumentarnog narativa i prikazanih slika. Štoviše, katkad  je  dosta teško procijeniti da li su njene slike „uzete“ ili „napravljene“; na taj način umjetnica izaziva percepciju promatrača. U seriji fotografija PLACEBO  ona  preispituje odnose između  prirode i kulture, između  prirodnog i umjetnog. Uloga čovjeka u njenim slikama uloga je objekta u prirodnom ambijentu, i to u istom odnosu kao i kad je priroda postaje objekt  čovjeka. U tim performativnim fotografijama  umjetno proizvedeni produkti spajaju se s prirodnom strukturom. Ipak, posredovani slikom ti objekti gube na važnosti i postaje svejedno gledamo li mjesec ili žuti balon. Slika je u digitalnoj eri sklona  manipulacji, adaptaciji i retušu, i mnoge ikoničke slike koje su nalik fotografiji  zapravo su konstrukcije i umjetno su složene. Fotografije u seriji PLACEBO nisu krivotvorine u tehničkom smislu, ali nas navode na pitanje što se zapravo vidi – jesu li situacije stvarne ili  konstruirane, jesu li objekti na njima prirodni ili artificijelni.

S druge strane senzibilitet i interes autorice za intervencije u okolinu vidljiv je i u novom projektu MAUERHASEN,  usmjeren na  artificijelnu strukturu koja je  izvorno imala geopolitičko značenje. Berlinski zid i svi drugi zidovi na zemlji  koji, sasvim  suprotno  vjerskim, etničkim i ideološkim sistemima, označavaju  granice, režu brutalno grad i dijele  stanovništvo neprolaznom  granicom. To je  strana intervencija u prirodu  i urbano  planiranje. Stvaranjem bizarnih situacija na simboličkim dijelovima nekadašnjeg zida, umjetnica preispituje utjecaj fizičkih i mentalnih barijera u svakodnevnom iskustvu.

Vanja Bućan (1973. Nova Gorica SLO) Trenutno živi i radi u Berlinu.   

Miha Colner